Dünya Pasaportları Neden Farklı Renklerde?

Kısaca: Pasaport kapağının rengini belirleyen uluslararası bir kural yok. Ülkeler kendi tarihine, dinine veya üye olduğu bölgesel birliğe göre genelde dört ana renkten birini seçiyor: mavi, kırmızı (bordo), yeşil veya siyah.

Pasaport renginin arkasında resmi bir kural var mı?

Hayır. Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), pasaportların boyutu, malzemesi ve içindeki bilgi standartları için kurallar koyuyor ama kapak rengiyle ilgili hiçbir şart yok. Her ülke kendi rengini kendisi seçiyor. Pratikte neredeyse bütün pasaportlar dört renkten birinde toplanıyor: mavi, kırmızı/bordo, yeşil ve siyah. Seçim genelde tarihe, dine, bölgesel bir birliğe üyeliğe ya da sadece pratik nedenlere (koyu renk daha az kirli görünür) dayanıyor.

Mavi pasaport ne anlama geliyor?

Mavi, çoğunlukla Amerika kıtasındaki ülkelerde ve bazı bölgesel birliklerde görülüyor. Brezilya, Arjantin, Paraguay ve Uruguay gibi Mercosur üyesi ülkelerin pasaportu mavi. ABD pasaportu da 1976'dan beri mavi, bu değişim doğrudan Amerikan bayrağındaki maviye gönderme yapıyor. Birleşik Krallık'ın 2020'de bordodan maviye dönmesi de AB'den çıkışla (Brexit) bağlantılı, kendi tarihinde bilinen bir örnek.

Kırmızı (bordo) pasaport nereden geliyor?

Bordo, Avrupa Birliği üyesi ülkelerin ortak rengi. Bazı Güney Amerika ülkeleri Andean Topluluğu üyeliğini göstermek için kırmızı kullanıyor. Doğu Avrupa ve eski Doğu Bloku ülkelerinde bordo tercihinin geçmişteki rejimle bağlantılı olduğu yorumu da yapılıyor, ama bu resmi bir kural değil, sadece bir yorum. Singapur gibi bazı ülkeler ise bayrağındaki kırmızıyla uyumlu olsun diye bu rengi seçmiş.

Yeşil pasaport ve din bağlantısı

Yeşil, çoğunlukla İslam dünyasıyla ilişkilendiriliyor çünkü yeşil İslam inancında önemli bir renk. Bu yüzden birçok Müslüman çoğunluklu ülke pasaportunda yeşili tercih ediyor. Batı Afrika'daki ECOWAS üyesi bazı ülkelerde görülen yeşil tonları ise dinden çok bölgesel birliğe işaret ediyor.

Siyah pasaport neden tercih ediliyor?

Siyah seçimi daha çok pratik bir karar. Koyu renkler kirlenmeyi daha az gösteriyor ve resmi bir görünüm veriyor. Yeni Zelanda gibi bazı ülkeler siyahı aynı zamanda ulusal kimliklerinin bir parçası olarak kullanıyor.

Türk pasaportu bu renk mantığına nasıl uyuyor?

Türkiye'de pasaport rengi, ülkeye göre değişen bir seçim değil, pasaportu taşıyan kişinin statüsüne göre değişiyor: sıradan vatandaş bordo, hususi pasaport yeşil, hizmet pasaportu gri, diplomatik pasaport siyah taşıyor. Bu ayrımı ve yeni polikarbonat pasaporta geçişi bordo, yeşil, gri ve siyah pasaport farkını anlatan yazımızda ve yeni nesil polikarbonat Türk pasaportu haberinde daha ayrıntılı bulabilirsin. Yani Türkiye'nin bordo pasaportu, dünya genelindeki "Avrupa Birliği ülkeleri bordo kullanıyor" eğiliminden bağımsız, kendi iç sınıflandırmasının bir parçası.

Sık sorulan sorular

Pasaport rengi seyahat hakkını veya vize sürecini etkiler mi?

Hayır. Pasaportun rengi hangi ülkelere gidebileceğini ya da vize alıp almayacağını değiştirmiyor. Bunu belirleyen pasaportun rengi değil, taşıyan kişinin devletiyle diğer ülkeler arasındaki vize anlaşmaları ve pasaportun türü (sıradan, hususi, hizmet, diplomatik).

En çok hangi renk pasaport kullanılıyor?

Dünya çapında en yaygın renk mavi ve kırmızı/bordo. Bunu yeşil takip ediyor, siyah ise görece daha az ülkede kullanılıyor.

Bir ülke pasaport rengini değiştirebilir mi?

Evet, pasaport rengi tamamen o ülkenin kendi kararı. Birleşik Krallık'ın AB'den çıkışla birlikte bordodan maviye dönmesi buna güncel bir örnek, ama renk değişimi doğrudan vize kurallarını etkilemiyor.

Bu konudaki genel bilgiler uluslararası kaynaklara dayanıyor, pasaportunla ilgili güncel uygulamaları her zaman T.C. Dışişleri Bakanlığı sitesinden teyit et.